Diqqat! Veb-sayt test rejimida ishlamoqda

Yangiliklar

6.6.2024 91

Quyoshning zararli ultrabinafsha nurlaridan qanday himoyalanish kerak?

Yurtimizda yoz mavsumi boshlandi. Albatta, bu faslda mintaqamizga xos bo‘lgan quruq issiq havo kuzatiladi. Ayniqsa, so‘nggi yillarda butun dunyoda bo‘lgani kabi yurtimizda ham harorat yuqorilab boryapti. Shunday ekan bunday paytda qanday tavsiyalarga amal qilish kerak? Ushbu savolga Olmazor tuman tibbiyot birlashmasi boshlig‘i Azizbek Nizamov javob berdi.  Doim ham foydali emas — Ko‘pchiligimiz yoz faslida quyosh nurlaridan bahramand bo‘lishga odatlanganmiz, — deydi mutaxassis. — Ammo bu doim ham foydali emas. Ayniqsa, quyoshda ultrabinafsha nurlari yuqori bo‘lgan paytda ochiq havoda yurish salomatlik uchun zararli. Shu bois issiq havoda tabiiy, yorqin rangdagi, paxta matosidan bo‘lgan kiyimlarni kiyish maqsadga muvofiq. Mavsumga mos bunday liboslar terini quyoshning zararli nurlaridan himoyalab, uning nafas olishiga yordam beradi hamda tana qizib ketishining oldini oladi. Tadqiqotlarga ko‘ra, qizil, kulrang va sariq rangli kiyimlar issiqlikni, yaltiroq va shoyi matolar esa ultrabinafsha nurlarini yaxshi qaytaradi. Shunday bo‘lsa-da, imkoni boricha to‘g‘ri tushayotgan quyosh nurlaridan saqlanishga harakat qilish va bosh kiyim kiyib yurish lozim. Chunki bosh terisi boshqa teri kabi quyosh nurlaridan kuyishga moyil. Eng faol vaqt Quyosh nuri soat 12:00 dan 16:00 gacha juda faol holatda bo‘ladi. Shuning uchun bu vaqt oralig‘ida zarurat bo‘lmasa, ko‘chaga chiqmagan ma’qul. Ammo tashqariga chiqish lozim bo‘lsa, tananing ochiq joylarini quyosh nuridan asrashga harakat qilish kerak. Suv balansi muhim Issiq ob-havoda organizmda suv balansi buziladi hamda ko‘p namlik yo‘qotiladi. Shuning uchun bunday paytda kuniga 3 litrdan kam bo‘lmagan miqdorda suyuqlik ichish zarur. Biroq past haroratdagi salqin ichimliklarni ichishdan tiyilish zarur. Sababi ular butun organizmga, oshqozon ichak yo‘llari faoliyatiga salbiy ta’sir etadi. Qolaversa, salqin ichimlik ichganda tonzillit kabi surunkali kasalliklar kuchayishi mumkin. Shu bois issiq kunlari iliq yoki xona haroratida bo‘lgan suyuqlik ichishi tavsiya qilinadi. Xususan, 36-37 darajali oddiy suv organgizmda metobolizm va ichak faoliyatini yaxshilaydi. Bundan tashqari, chanqoq payti olcha, olma va nordon mevalardan tayyorlangan sharbatlar, ayron hamda limonli suvlar, yashil va o‘simlik choylari (yalpiz, romashka va boshqalar) chanqoqni tez bosadi. Jazirama kunlarda qahvadan voz kechgan ma’qul. Chunki u issiq kunda charchoqni oshiradi. Shirin va gazlangan ichimliklar ham tavsiya etilmaydi. Issiq ob-havoda spirtli ichimliklardan tiyilish kerak. 

6.6.2024 126

Yetakchilikdan – olimalikka

U bilan yuzma-yuz gurunglashgani Chirchiq davlat pedagogika universitetiga bordik. Unga mudarrislik bobosidan, kitobsevarlik onasidan yuqqanini, soʻzlarida Chustning pichogʻiday keskirlik borligini, maqsadlari vodiyning dovonlariga, samimiyligi Chirchiqning tiniq anhoriga oʻxshashini oʻzimizdan toʻqib yozmadik. Xalqimizda “Rang koʻr, hol soʻr”, degan naql bekorga aytilmaganiga yana bir bor amin boʻldik. Yoshlar yetakchiligidan olimalik darajasida yetgan suhbatdoshimiz pedagogika fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) Maftuna Qurbonovadan tinglaganlarimizni oqqa koʻchirdik. – Yoshlar yetakchi sifatida faoliyat olib borgan davringiz haqida qisqacha toʻxtalib oʻtsangiz. Yoshlar bilan ishlashda koʻproq nimalarga eʼtibor berish kerak?  – Faoliyatimni 2017-yilda Chirchiq davlat pedagogika universitetda Maʼnaviyat va maʼrifat boʻlimida bosh mutaxassis sifatida boshlaganman. Keyinchalik yoshlar yetakchisi sifatida ishladim. Universitet talabalari bilan ishlash menga erkin va tanqidiy fikrlashni oʻrgatdi. Talabalardagi shijoat, koʻproq bilishga intilish oʻz ustimda ishlashga undagan. Yoshlar bilan ishlashning oʻziga yarasha gashti, sururi, goh munozarali, goh mulohazali tomonlari bor. Ammo ularni har jihatdan qoʻllab-quvvatlash, iqtidori va salohiyatini toʻlaqonli yuzaga chiqarishga koʻmaklashishni o‘zimga shior deb bilaman. – Bolalikdagi muhit, oilaviy sharoit insonning kasb tanlashida qay darajada muhim? – Bolaligim Namangan viloyatining Chust tumanida o‘tgan. Oʻqituvchi boʻlishimda menga ota-onam va ustozlarimning maslahati dalda boʻlgan. Oilamiz shajarasida ziyolilar koʻpchilikni tashkil qiladi. Bobom qishlogʻimizdagi eski omborxona oʻrniga ilk maktab qurdirganini mahallamiz odamlari koʻp eslaydi. Bugungi kunda u joylar obod goʻshaga aylangan. Ushbu maktabda hozir ham oʻquvchilar taʼlim oladi. – Ilmiy ishingiz haqida ham toʻxtalib oʻtsangiz. Ixtisoslashtirilgan maktablarda zamonaviy taʼlimiy yondashuvlarni pedagogik qadriyatlar asosida rivojlantirishning muhimligi nimada? – Joriy yil 14-may sanasida doktorlik dissertatsiyamni muvaffaqiyatli himoya qildim. Bunda menga yaqin koʻmakchi, ilmiy ish qilishimga turtki boʻlgan, oʻz maslahatini ayamagan ustozim pedagogika fanlari doktori, professor Shahlo Botirovaga alohida rahmat aytaman! Pedagogik qadriyat natijasida oʻquvchida masʼuliyat, daxldorlik hissi, burch va vatanparvarlik kabi insoniy fazilatlar tarbiyalanadi. Ixtisoslashtirilgan maktablar milliy taʼlim tizimida yangi avlod maktablari ekanligi uchun ham shu mavzuni tanlaganman. Shuningdek, yoshlar orasida yoʻqolib borayotgan qadriyatlarimizga eʼtibor qaratish, dangasalik, loqaydlik, boqimandalik kabi salbiy odatlarni bartaraf etish biz, oʻqituvchilar oldida turgan dolzarb masalalardan biri sanaladi. – Kelgusi rejalar va yoshlarga aytar gapingiz? – Maqsadga eltuvchi yoʻlning mustahkamligi, siz olayotgan ilmga bogʻliq. Ilm yoʻlingizni yorituvchi yulduz boʻladi. Doim oʻrganishdan toʻxtamang. Har bir oʻrganilgan bilim yangi imkoniyatlarga qanot bo‘ladi.

Batafsil

VIDEOROLIKLAR

Bizni ijtimoiy tarmoqlarda ham kuzatib boring

Obuna bo`lish